Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΜΕΡΙΔΙΩΝ

ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ (Ι.Κ.Ε.)

Τα εταιρικά μερίδια αποτελούν ειδικά περιουσιακά στοιχεία της εκάστοτε εταιρείας[1]. Ειδικά όσον αφορά την περίπτωση της Ι.Κ.Ε. ο Ν. 4072/2012 στο άρθρο 88 προβλέπει τη διαδικασία κατάσχεσης αυτών[2].

Αρχικά, σύμφωνα με το άρθρο 88 παρ. 1 εδ. α του Ν. 4072/2012 η κατάσχεση των εταιρικών μεριδίων δεν υπόκειται σε περιορισμούς ούτε αποκλείεται, ακόμη και στην περίπτωση που στο καταστατικό έχει συμπεριληφθεί όρος που αποκλείει ή περιορίζει τη μεταβίβαση τους, δεδομένου ότι εκ του νόμου δεν συμπεριλαμβάνεται στην κατηγορία των ακατάσχετων.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατάθεση αίτησης στο δικαστήριο για την εκκίνηση της διαδικασίας κατάσχεσης είναι η ύπαρξη βέβαιης και εκκαθαρισμένης απαίτησης και εκτελεστού τίτλου. Αρμόδιο δικαστήριο είναι το Ειρηνοδικείο της έδρας της εταιρείας, το οποίο θα δικάσει με τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρο 1023 ΚΠολΔ).[3]

Κρίσιμο είναι το γεγονός ότι τόσο η αίτηση όσο και η απόφαση που θα εκδοθεί επ’ αυτής πρέπει να επιδίδεται και στον οφειλέτη και στην εταιρεία, άλλως η κατάσχεση θα καθίσταται ανύπαρκτη, λόγω έλλειψης όρου του υποστατού.[4]

Ο αιτών την κατάσχεση θα πρέπει με το δικόγραφο του να αιτείται την κατάσχεση των εταιρικών μεριδίων του οφειλέτη σύμφωνα με τα άρθρα 1022 επ. του ΚΠολΔ[5] και να μην επεκτείνεται σε περισσότερα εταιρικά μερίδια από εκείνα που είναι απαραίτητα προκειμένου κατά το άρθρο 951 παρ. 2 του ΚΠολΔ να ικανοποιηθεί η απαίτηση του και να καλυφθούν τα έξοδα της εκτέλεσης, μη υπερβαίνοντας με αυτό τον τρόπο το αναγκαίο μέτρο.[6]

Επιπρόσθετα με την αρχή του αναγκαίου μέτρου, επιβάλλεται να τηρηθούν και οι αρχές της αναλογικότητας και του ηπιότερου μέσου. Πιο αναλυτικά, το Δικαστήριο προκειμένου να εκδώσει απόφαση με την οποία θα διατάσσει την κατάσχεση του εταιρικού μεριδίου του εκάστοτε οφειλέτη/εταίρου πρέπει να εξετάσει αν το εταιρικό μερίδιο του οποίου ζητείται η κατάσχεση είναι το μοναδικό[7] περιουσιακό στοιχείο του οφειλέτη/εταίρου. Σε περίπτωση που δεν είναι το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο πρέπει να εξετάσει αν είναι ένα από τα σημαντικότερα περιουσιακά στοιχεία ή το μοναδικό αξιόλογο περιουσιακό στοιχείο[8]. Με το συγκεκριμένο τρόπο προστατεύεται ο προσωπικός χαρακτήρας που διακρίνει την Ι.Κ.Ε. σαν εταιρικό τύπο. Μάλιστα το άρθρο 1023 παρ. 2 του ΚΠολΔ δίνει τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να μην επιτρέψει την κατάσχεση σε δύο περιοριστικά αναφερόμενες περιστάσεις και ειδικότερα όταν κρίνει ότι είναι δύσκολο να γίνει η αναγκαστική εκτέλεση ή ότι το αποτέλεσμα της είναι ασύμφορο[9]. Σε αυτό το σημείο να αποσαφηνιστεί ότι ως δυσχέρεια εκτέλεσης εκλαμβάνεται όχι η δυσκολία διενέργειας διαδικαστικών της αναγκαστικής εκτέλεσης πράξεων, αλλά δυσκολιών που ενδέχεται να προκύψουν λόγω της φύσης και του είδους του στοιχείου του οποίου ζητείται η κατάσχεση, όπως για παράδειγμα του τίτλου επιχείρησης, λόγω  της αποκοπής του από την υπόλοιπη επιχείρηση.  Ασύμφορο δε είναι το αποτέλεσμα της αναγκαστικής εκτέλεσης όταν το Δικαστήριο πιθανολογεί ότι δεν θα υπάρξει ικανοποίηση του αιτούντος την κατάσχεση, οπότε και δεν εξυπηρετούνται τα συμφέροντα του.[10]

Απόρριψη της αίτησης κατάσχεσης λόγω καταχρηστικότητας δεν χωρεί, δεδομένου ότι η άσκηση του δικαιώματος του αιτούντος την εκποίηση αναγκαστικά επάγεται ορισμένες δυσμενείς συνέπειες για τον οφειλέτη.[11]

Όσον αφορά τον τρόπο αξιοποίησης του δικαιώματος, το άρθρο 88 παρ. 1 του Ν. 4072/2012 παρέχει διακριτική ευχέρεια επιλογής στο Δικαστήριο, αφού προβλέπει εφαρμογή του άρθρου 1024 του ΚΠολΔ.

Κατά το τελευταίο άρθρο μία επιλογή αξιοποίησης είναι η μεταβίβαση των εταιρικών μεριδίων στον υπέρ ου η εκτέλεση, ειδικά στην περίπτωση που είναι και εταίρος, σε εταίρους ή σε πρόσωπο που υποδεικνύει η εταιρεία με πληρωμή πλήρους τιμήματος που προσδιορίζεται[12] αποκλειστικά και μόνο από το Δικαστήριο, αποκλειόμενης κάθε άλλης δυνατότητας όπως σχετικής καταστατικής πρόβλεψης. Το Δικαστήριο λαμβάνει γνώση του ενδιαφέροντος των εταίρων ή του τρίτου που υποδεικνύεται από την εταιρεία με οποιονδήποτε πρόσφορο δικονομικό τρόπο. Επίσης, μπορεί να διαταχθεί και η ελεύθερη διάθεση του εταιρικού μεριδίου. Η διάθεση που πραγματοποιείται με αυτούς τους τρόπους συμβάλλει στην προστασία του προσωπικού χαρακτήρα της εκάστοτε Ι.Κ.Ε.[13].

Άλλη δυνατότητα αξιοποίησης είναι η διενέργεια πλειστηριασμού. Σε αυτή την περίπτωση το Δικαστήριο ορίζει και τον υπάλληλο του πλειστηριασμού, αναφορικά με τη διεξαγωγή του οποίου εφαρμόζονται οι σχετικές με τον πλειστηριασμό κινητών διατάξεις. Κατά τη γνώμη του γράφοντος αυτός ο τρόπος εκποίησης είναι ο ιδανικός προκειμένου να προκύψει η πραγματική αξία του εκποιούμενου εταιρικού μεριδίου[14].

Ο αιτών την εκποίηση δύναται στο δικόγραφο του να προτείνει στο Δικαστήριο τον κατά τη γνώμη του καλύτερο τρόπο εκποίησης.

Εάν το Δικαστήριο δεν κρίνει πρόσφορο κανένα μέτρο αξιοποίησης διορίζει διαχειριστή.

Σε κάθε περίπτωση η εκποίηση επιβάλλεται κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 84 παρ. 1 του Ν. 4072/2012 να καταχωρηθεί στο βιβλίο εταίρων προκειμένου να παράγει η μεταβίβαση αποτελέσματα και έναντι τρίτων. Επιπλέον, είναι απαραίτητη και σχετική καταχώρηση στο Γ.Ε.ΜΗ., αλλά και στην εταιρική ιστοσελίδα (άρθρο 47 παρ. 2 του Ν. 4072/2012).[15]

Τα άρθρα 78 παρ. 4 και 79 παρ. 6 του Ν. 4072/2012 ρυθμίζουν την πιθανότητα τα εταιρικά μερίδια που κατασχέθηκαν και εκποιούνται αναγκαστικώς να αντιστοιχούν σε εξωκεφαλαιακές ή εγγυητικές εισφορές αντίστοιχα.

Τέλος, επειδή η διαδικασία της συντηρητικής κατάσχεσης[16] δεν ρυθμίζεται από τα άρθρα 1022 επ. του ΚΠολΔ υποστηρίζεται ότι ακολουθείται η διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας του προαναφερθέντος Δικαστηρίου, ενώ υπάρχει και η άποψη ότι τυγχάνει εφαρμογής η διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων.[17]

[1] ΜΕφΑθ 5907/2012, ΔΕΕ 2013, σ. 599 επ., ΜΠρΘεσσαλ 297/2012, ΝΟΜΟΣ.

[2] Η κατάσχεση του εταιρικό μεριδίου διαφέρει από την κατάσχεση των εταιρικών κερδών.

[3] Γ. ΠΑΝΙΤΣΑΣ, Αίτηση για κατάσχεση εταιρικών μεριδίων, Αγωγές & Αιτήσεις Δικαίου ΙΚΕ, ΕΠΕ, Προσωπικών Εταιριών σε επιμέλεια Παύλου Μασούρου, Νομική Βιβλιοθήκη, 2017, σ. 161 επ..

[4] Βασίλης Γ. Αντωνόπουλος, Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρία (ΙΚΕ)-Κατ’ άρθρο ερμηνεία του Ν. 4072/2012, Εκδόσεις Σάκκουλα, 2012, σ. 149 επ..

[5] ΕφΑθ 4345/1991, ΝΟΜΟΣ, ΕφΠειρ 290/1999, ΝΟΜΟΣ.

[6] Πανίτσας, ό.π., σ. 161 επ..

[7] Πρβλ ΜΕφΑθ 5907/2012, ΔΕΕ 2013, σ. 599 επ., όπου υποστηρίζεται το αντίθετο με το σκεπτικό ότι οι λόγοι για τους οποίους το Δικαστήριο μπορεί να απορρίψει την αίτηση αναφέρονται περιοριστικά.

[8] ΕιρΡοδ 55/2015, ΝΟΜΟΣ.

[9] ΜΕφΑθ 5907/2012, ΔΕΕ 2013, σ. 599 επ..

[10] Πανίτσας, ό.π., σ. 161 επ., Αντωνόπουλος, ό.π., σ. 149 επ., ΕφΑθ 726/2016, ΔΕΕ 2016, σ. 796 επ., ΕφΠειρ 367/2001, ΔΕΕ 2002, σ. 66 επ., ΕφΘεσσαλ 205/2008, ΝΟΜΟΣ, όπου αναφέρεται ότι η πιθανολόγηση να μην βρεθεί πλειοδότης είναι υποθετικό γεγονός και όχι δυσχέρεια εκτέλεσης, ΜΕφΑθ 5907, ΔΕΕ 2013, σ. 598 επ., ΜΠρΘεσσαλ 42297/2007, ΝΟΜΟΣ, ΜΕφΑθ 5907/2012, ΔΕΕ 2013, σ. 599 επ., όπου η ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη που υπόκεινται σε κατάσχεση βάσει άλλων διατάξεων δεν αποτελεί λόγο απόρριψης της αίτησης.

[11] ΕφΘεσσαλ 78/2000, ΝΟΜΟΣ.

[12]ΜΕφΑθ 5907/2012, ΔΕΕ 2013, σ. 599 επ., όπου ως ασφαλέστερος τρόπος προσδιορισμού του τιμήματος αναφέρεται η πραγματική αξία της εταιρικής μερίδας για τον προσδιορισμό της οποίας θα ληφθούν υπ’ όψιν στοιχεία της επιχείρησης όπως το σήμα, η πελατεία, η φήμη, η επωνυμία κ.α..

[13] Αντωνόπουλος, ό.π., σ. 149 επ..

[14] ΕφΘεσσαλ 78/2000, ΝΟΜΟΣ.

[15] Πανίτσας, ό.π., σ. 161 επ..

[17] Πανίτσας, ό.π., σ. 161 επ., Αντωνόπουλος, ό.π., σ. 149 επ.,